home
info cursusnieuws  — sidra vd week
varia


over het Arnhemse leerhuis
Het Arnhemse Leerhuis organiseert al vele jaren (vanaf 1965) leeravonden (meestal op maandagavonden) en studiedagen, geleid door ervaren leraren. Vele jaren was dat prof. Rabbijn Yehuda Aschkenasy, al heel wat jaren is zijn opvolger dr. Rabbijn Tzvi Marx.
Het zijn open bijeenkomsten, bedoeld voor iedereen die met het jodendom wil kennismaken of die de al bestaande kennis daarvan willen verdiepen. Speciale voorkennis is niet vereist en vragen stellen wordt aangemoedigd.


het leerhuis       Leerhuis is een begrip afkomstig uit de joodse traditie (beth midrash). In een leerhuis komen mensen bij elkaar om te 'lernen', d.w.z. op Joodse wijze de Tenach (plm. het oude testament op Joodse manier geordend) te lezen, te bediscussieren en te begrijpen met het oog op practisering in het eigen leven. Het is geen school, waar nadruk ligt op kennis en wetenschap, maar een vormingsinstituut. Het is niet iets voor alleen geleerde mensen. Centraal staat ‘het vragen’, waarbij men als leraar en leerlingen zoekt naar het belang van de joodse geestelijke traditie ten behoeve van de tijd waarin men leeft.
Het leerhuis in zijn moderne vorm stamt uit het Duitsland van de twintiger en dertiger jaren, toen Franz Rosenzweig het 'Freien Jüdischen Lehrhaus' leidde, waar ook zijn vriend Martin Buber nauw betrokken was. Het richtte zich met name ook op de seculiere Joodse burgers en had geen binding met joodse stromingen zoals de orthodoxie, het liberalisme of het zionisme.

leerhuis in actie

in Nederland       In Nederland achtte Rabbijn Yehuda Aschkenasy - telg uit een oud Oosteuropees rabbijnengelacht - het na de katastrofe van de shoa van essentieel belang om het Jodendom en zijn rijke leertraditie in een wijde kring van ook niet-joodse geïnteresseerden bekend te maken, met name aan de christenen, die als het ware gezien konden worden als van hun bronnen vervreemd geraakt. Hij zag het als zijn roeping om als rabbijns leraar buiten de Joodse kring te treden.
Hij heeft een enthousiaste groep leerlingen gekregen en heeft als het ware school gemaakt. Vele jaren is hij ook als bijzonder hoogleraar actief geweest. Onder zijn auspiciën is in de zestiger jarende Folkertsmastichting voor Talmoedica opgericht, die zijn materiële basis in een statige villa in Hilversum kreeg en nog steeds kan men daar allerlei Joodse studie verrichten.

Arnhem        Onder leiding van Yehuda Aschkenasy is in 1965 in Arnhem een leerhuis gestart en vele jaren is hij daar de leraar geweest, omringd door een trouwe schare leerlingen. In het begin van dit decennium is zijn taak overgenomen door Rabbijn dr. Tsvi Marx (1942). Geboren in Frankrijk, geschoold aan de beroemde Yehiva University in New York, lange tijd in Israël gewoond en gewerkt hebbend, gepromoveerd bij prof. Aschkenasy, woont Tsvi Marx al jaren in Nederland waar hij een gewild leraar en spreker is.

In het Arnhemse leerhuis is het traditie geworden om per jaar een onderdeel van de Tenach te kiezen.
In een reeks van 12 sessies (6 tussen zomer en jaarwisseling, 6 van jaarwisseling tot zomer) komt dat stuk van de Joodse bijbel grondig aan de orde.
De leraar behandelt de tekst met uitvoerige uitweiding naar de hebreeuwse tekst en puttend uit de bronnen van tweeduizend jaar rijkgeschakeerd commentaar van oude en nieuwe Joodse wijzen.
Daarbij bevraagt hij de cursisten op hun eigen mening of visie op de inhoud en op de commentaren.
Zo zijn bijvoorbeeld de laatste jaren aan bod gekomen het boek Prediker, de Psalmen (twee jaren), en vorig seizoen de boeken Ruth, Esther, Nehemia en Ezra.

In memoriam


Yehuda Aschkenazy * 10 oktober 1924 – 7 juni 2011* voor in memoriam door Arnold van Griethuyzen klik hier
In Memoriam Henk Duringhof
In Memoriam Arnold van Griethuysen
In Memoriam Wies Ruland-Knaven

Yehuda Aschkenazy
* 10 oktober 1924 – 7 juni 2011*

Wij spelen in de tuin van onze Vader

Met verdriet en vooral dankbaarheid dat wij Yehuda hebben mogen kennen hebben wij afgelopen vrijdag 10 juni 2011 afscheid genomen van onze toegewijde rabbijn en leraar Yehuda Aschkenazy * 10 oktober 1924 – 7 juni 2011*

Yehuda is op de gezegende leeftijd van ruim 86 jaar overleden. Yehuda overleed op de avond van het oogstfeest waarop de joodse gemeenschap gedenkt dat aan hen de Thora gegeven is als richtingwijzer voor het leven te leven.

Die gave heeft Yehuda niet voor zichzelf gehouden, maar vooral ruimhartig met velen en ook met mij gedeeld. Ruimhartig met zijn lach, zijn betrokkenheid, zijn kennis, zijn wijsheid en de wederkerigheid van het genieten, het delen tot in het kleine toe.

Dankbaar ben ik dat ik hem gekend heb, zijn lessen in leven en lezen heb mogen volgen en zijn bijzondere wijze wijze van recht doen aan mensen in zijn omgeving heb mogen ondergaan. Yehuda heeft ook mij gezegd wat Micha 6:8 zegt:

Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Allerhoogste van je wil: Niet anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.

Yehuda Aschkenazy heeft ons duidelijk gemaakt wat de God van Israel vraagt van de mens en waar het werkelijk om gaat. Het gaat om ons bestaan, hier en nu. De woorden, de beelden die wij gebruiken om de Allerhoogste te beschrijven, of om iets te zeggen over een andere werkelijkheid dan die van ons, kunnen ons helpen verlichtend de werkelijkheid waarin wij leven beter aan te kunnen. Onze werkelijkheid wordt tegen het licht gehouden. De rabbijnen hebben vaak hierbij een belangrijke en activerende rol gespeeld: zij leren ons om te spelen in de tuin van hun Vader!

Als een Mozes nam Yehuda Aschkenazy ons mee op weg. Wij, zijn leerlingen soms aan zijn lippen, soms murmurerend en weerbarstig. Want ja, dat oude, en die vleespotten ……… dat loslaten?

Yehuda was de inspirerende rabbijn, die ons scherp hield. Die het ons lastig maakte, ons verantwoordelijk stelde voor maatschappelijke ontwikkelingen, ons prikkelde tot protest, ons altijd steeds weer opnieuw bij de gemeenschap bepaalde en…ons verder op weg bracht.

Juist ook door het accent in zijn spreken dwong hij ons tot luisteren.

Yehuda hield ons voor dat het gaat om de ander, om God in het gelaat van de ander, om de gemeenschap, om elkaar in ruimte te zetten, om de rechtvaardigheid en vooral de menswaardigheid in ons bestaan. Voor deze manier van geloven in de wereld staan heeft Yehuda ons al die jaren in het Arnhemse Leerhuis gevoelig gemaakt. Om het te wagen met elkaar in dit ingewikkelde bestaan. Voor die manier van geloven en in de wereld staan. Steeds gaat het om de vraag: “Hoe zullen wij leven in het licht van de Eeuwige.”

Ik vind wat Yehuda mij geleerd heeft in al die jaren zo mooi verwoord aan het slot van het boekje: Wie is de mens van Abraham Joshua Heschel, Wie is de mens? Een wezen in barensnood van Gods dromen en plannen, van Gods droom van een verloste wereld, van een verzoening tussen hemel en aarde, van een mensheid die werkelijk zijn beelddrager is, die zijn wijsheid, gerechtigheid en mededogen weerspiegelt.

Het is Gods droom om niet alleen te zijn, om de mensheid te hebben als bondgenoot in het drama van de voortgaande schepping. Door wat wij ook doen, door elke daad die wij verrichten bevorderen of belemmeren wij het drama van de verlossing; wij verzwakken of versterken de macht van het boze.

Laat ons toch bidden dat…

Lieve Eeuwige God, Berg Yehuda Aschkenazy, die ons is voorgegaan Bundel Yehuda's leven in de bundel van uw eeuwigheid Geef ons toekomst met elkaar door zijn geschiedenis heen door uw Thora te blijven leren en te doen in ons leven van alle dag. Geef ons uw vrede, Shaloom.

Yehuda “s nagedachtenis zij ons tot zegen. Laten wij zijn droom met elkaar waarmaken.

Arnold van Griethuysen, Voorzitter Arnhemse Leerhuis

In Memoriam Henk Duringhof

Met verdriet moet ik u vertellen dat op woensdag 10 oktober 2012, zo midden op een zonnige dag, in vrede is overgegaan in een andere werkelijkheid onze lieve vriend en gabber Henk Duringhof op de leeftijd van 69 jaar. Wij zijn dankbaar dat wij hem hebben mogen kennen en in onze gesprekken met hem heeft hij ook ons gezegd wat Micha 6:8 zegt:

Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: Niet anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.

Laten wij deze woorden weer opnieuw goed verstaan in zijn nagedachtenis en verder met elkaar weer op weg gaan. Yehuda Aschkenazy leerde ons: “Op de plaats waar geen mens is , wees een mens!” In mijn herinnering en de lange tijd, die ik Henk heb mogen kennen, heb ik ervaren dat deze regel ook zo een wezenlijk onderdeel van zijn leven was. Henk was een gabber voor velen, betrokken om de mensen om hem heen en die hij tegenkwam, ook een man met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel voor de natuur en de schepping om deze te behouden voor zijn kleinkinderen en voor de toekomst van onze moeder aarde in zijn geheel. Zijn leven stond ook in dat teken. Het gaat om ons bestaan, hier en nu.

Henk is geboren Velp, vlak aan de bosrand, en groeit op in een warm, muzikaal en sociaal gezin. Kerkt regelmatig in Rozendaal, waar hij zijn eerste “lessen in lezen” krijgt van Ds. Willem Barnard. Lessen die voor zijn verdere leven zeker bepalend zijn geweest. Inmiddels is Elis ook op zijn pad gekomen en heeft Henk meegenomen naar het Arnhemse Leerhuis.

Henk raakte geboeid door de joods-christelijke dialoog, de manier van denken van Yehuda, door de studie van de Joodse achtergronden van onze bijbel. Henk doorzag de grote verbanden en paste het toe in zijn dagelijkse leven zowel privé als zakelijk.

Henk zat niet stil en in overleg met Yehuda probeerde hij de Folkertsmastichting voor talmoedica – nu Pardes - gestalte te geven en werd de eerste inspirerende voorzitter van deze stichting, hetgeen later bleek voor vele jaren.

Henk vormde ook samen met Yehuda een studiegroep – de B-groep – die nu bijna 40 jaar bestaat. Bijna 20 jaar maakte Henk deel uit van een lerngroep. Wij zijn als lerngroep 151 keer bijeen geweest om elkaar te bevragen, van elkaar te leren en te ontdekken wat de oude woorden ons gezeggen. Een dozijn maal dozijn plus zeven bijeengekomen, een ondeelbaar en uniek getal. Zo was Henk uniek maar deelbaar met velen. Onze verhalenverteller is niet meer, maar…… In het Arnhemse Leerhuis hebben wij geleerd en gelernd dat het gaat om de ander, om God in het gelaat van de ander, om de gemeenschap, om elkaar in ruimte te zetten, om de rechtvaardigheid en vooral de menswaardigheid in ons bestaan. Om het te wagen met elkaar in dit ingewikkelde bestaan. Voor die manier van geloven en in de wereld staan. Steeds gaat het om de vraag: “Hoe zullen wij leven in het licht van de Eeuwige.”

Het is zo mooi verwoord aan het slot van het boekje: Wie is de mens van Abraham Joshua Heschel, Wie is de mens? Een wezen in barensnood van Gods dromen en plannen, van Gods droom van een verloste wereld, van een verzoening tussen hemel en aarde, van een mensheid die werkelijk zijn beelddrager is, die zijn wijsheid, gerechtigheid en mededogen weerspiegelt.

Het is Gods droom om niet alleen te zijn, om de mensheid te hebben als bondgenoot in het drama van de voortgaande schepping. Door wat wij ook doen, door elke daad die wij verrichten bevorderen of belemmeren wij het drama van de verlossing; wij verzwakken of versterken de macht van het boze.

Laat ons toch vertrouwen dat…

Henk Duringhof, die ons is voorgegaan geborgen mag zijn in Gods liefde, dat Henk's leven in de bundel van de eeuwigheid mag staan En dat wij toekomst met elkaar mogen beleven door zijn geschiedenis heen door ook Thora te blijven leren en te doen in ons leven van alle dag. Shaloom.

Henk “s nagedachtenis zij ons tot zegen. Laten wij zijn droom met elkaar waarmaken.

En verder wensen wij Elis, Nettie, Mathijs, Katinka en verdere familie sterkte en alle goeds toe, dat ook zij zich door ons mede gesterkt mogen weten in deze dagen.

Arnold van Griethuysen, Voorzitter Arnhemse Leerhuis

In Memoriam Arnold van Griethuysen

Op 14 april 1950 werd hij door de Heilige-Hij-zij-gezegend bij zijn naam geroepen: Arnold Boudewijn van Griethuysen. Op die dag werd Arnold in Velp geboren.
Op 5 juli 2014 werd hij door de EEUWIGE opnieuw bij zijn naam geroepen: op 64 jarige leeftijd overleed Arnold van Griethuysen in Rheden.

Op donderdag 10 juli 2014 om 11.00 uur is hij op de begraafplaats te Rozendaal (Gld) begraven.
Ook in het Arnhemse Leerhuis willen wij Arnold van Griethuysen, voorzitter van Het Arnhemse leerhuis, herdenken en hem ons herinneren.
Herdenken en herinneren is meer dan een cognitieve daad; het is een actieve stelling name tegenover het verleden.
Ons Arnold herinneren is iets van hem in ons eigen leven gestalte geven en verder dragen.
Wij zijn dankbaar dat wij hem hebben mogen kennen als een mens die zich liet leiden door wat de Eeuwige ons zegt door de profeet in Micha 6: 8.
Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: Niet anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.

Met en in zijn leven heeft Arnold geantwoord op deze oproep. In Het Leerhuis leerde hij mens te zijn op de plaats waar geen mens is. In zijn leven bracht en hield hij mensen bijeen.
'Mens te zijn''. Daar ging het Arnold om. Voor hem, en wellicht ook voor ons, zo mooi verwoord aan het slot van het boekje: Wie is de mens van Abraham Joshua Heschel:
Wie is de mens?
Een wezen in barensnood van Gods dromen en plannen, van Gods droom van een verloste wereld, van een verzoening tussen hemel en aarde, van een mensheid die werkelijk zijn beelddrager is, die zijn wijsheid, gerechtigheid en mededogen weerspiegelt.
Het is Gods droom om niet alleen te zijn, om de mensheid te hebben als bondgenoot in het drama van de voortgaande schepping. Door wat wij ook doen, door elke daad die wij verrichten bevorderen of belemmeren wij het drama van de verlossing; wij verzwakken of versterken de macht van het boze.  

Aan ons de taak deze woorden weer opnieuw goed verstaan in zijn nagedachtenis en verder met elkaar weer op weg gaan en ook in Het Arnhemse Leerhuis leren wat het is om recht te doen, trouw te betrachten en te gaan de weg van de Eeuwige. Kortom: Mens te zijn.
Wij wensen zijn Bert Bomer bij het dragen van zijn verdriet over het gemis van Arnold de nabijheid van de EEUWIGE toe en de nabijheid van allen die hem lief zijn.
Dit doen wij in het vertrouwen dat Arnold is geborgen en gebundeld in de bundel van het Eeuwige Leven.
Het Arnhemse Leerhuis, juli 2014

Wim Eikelboom, secretaris

In Memoriam Wies Ruland

Op 16 april 1926 werd zij door de Heilige-Hij-zij-gezegend bij haar naam geroepen: Louise Ruland - Knaven. Op die dag werd Wies Ruland geboren. Op 27 oktober 2014 werd zij door de EEUWIGE opnieuw bij haar naam geroepen: op 88 jarige leeftijd overleed Wies Ruland .
Op zaterdag 1 november 2014 om 15.30 uur is zij, na een uitvaartdienst in de Dominicuskerk op de begraafplaats Jonkerbos te Nijmegen begraven.

Ook in het Arnhemse Leerhuis willen wij Wies Ruland herdenken en haar ons herinneren. Ons Wies herinneren is iets van haar in ons eigen leven gestalte geven en verder dragen.
Wies Ruland heeft een aantal jaren actief deelgenomen aan Het Arnhemse Leerhuis door haar actieve aanwezigheid en vervolgens heeft zij, toen zij niet meer staat was om daadwerkelijk aanwezig te zijn, de Leerhuisavonden gevolgd via de band waarop wij de inhoud van de avonden hebben opgenomen.
Zij heeft tijdens de jaren 2005 - 2009 uitgebreid en consciëntieus verslagen gemaakt van de inhoud van de Leerhuisavonden en daarmee de deelnemers zeer gediend. Zij gebruikte deze verslagen ook om anderen te betrekken bij het leerproces van ons Leerhuis.

Zij maakte verslagen over Pirkè Avot (Spreuken der Vaderen), Ruth, Ezra, Nehemia, Ester, Psalmen, Jesaja, Jona en verschillende Leerhuiszondagen. Verslagen die nog steeds voorradig zijn en alleszins de moeite waard.
Op de overlijdenskaart staat de navolgende tekst:

Ik zou een woord willen spreken, ooit dat waar en van mij is, dat draagt wie ik ben, dat het houdt, en rechtop staat, als een mens die mij aankijkt en zegt: ik ben jouw zuiverste zelf, vrees niet, versta mij, ik ben.           (naar psalm 139, Huub Oosterhuis)

Wies heeft met haar verslagen vele woorden geschreven die dragen wie zij is. Wij zijn dankbaar dat wij haar hebben mogen kennen als een mens die zoveel woorden voor ons aan papier heeft toevertrouwd en voor ons heeft bewaard.
Aan ons de taak woorden te spreken die dragen wie wij zijn.  

Wij wensen de achtergebleven familie van Wies bij het dragen van hun verdriet over het gemis van Wies de nabijheid van de EEUWIGE toe en de nabijheid van allen die haar lief zijn.
Dit doen wij in het vertrouwen dat Wies is geborgen en gebundeld in de bundel van het Eeuwige Leven en haar nesjama rust onder de rechtvaardigen.

Het Arnhemse Leerhuis, 10 november 2014



over het logo met de menora

Zacharia's Messiaanse Menora by Yosef HaTzorfati
De zevenarmige gouden Menora wordt omgeven door twee olijfbomen, die de hogepriester Jehoshoea en de politieke leider Zerubabel. Deze twee waren betrokken bij de restauratie van de tempel in 516 BCE na de terugkeer uit de Babylonische ballingschap. De olijfbomen voorzien de Menora van een voortgaande stroom van olie. De beschrijving van de Menora uit Zacharia wordt gelezen in de Haftara van de eerste sjabbat van het Chanoekafeest en besluit met een messiaaans visioen van vrede, "Niet door macht, niet door kracht maar door mijn Geest"(Zach: 4.)


LINKS